Onveiligheid op een veilige afstand. Op zoek naar de betekenis van 'het onveiligheidsgevoel'

10-03-2017

13.45

Aula

Keeping trouble at a safe distance. Unravelling the significance of ‘the fear of crime’

R. Spithoven

prof.dr. J.C.J. Boutellier, copromotor: dr. S.M. Verhagen

Faculteit der Sociale Wetenschappen

Sociale wetenschappen

Promotie

Nederlanders voelen zich onveilig, maar wat betekent dat eigenlijk? In zijn promotieonderzoek heeft Remco Spithoven verschillende betekenissen van het onveiligheidsgevoel gemeten. Het onveiligheidsgevoel blijkt in Nederland voor de meeste mensen vooral betekenis te hebben op het niveau van de Nederlandse samenleving: men is oprecht bezorgd over het maatschappelijke probleem van criminaliteit. Ook vinden mensen dat politici en overheden niet adequaat genoeg bezig zijn met het oplossen van criminaliteit.

Onveiligheidsgevoel op persoonlijk niveau ‘onder controle’
Op individueel niveau ervaarden de meeste respondenten het onveiligheidsgevoel als onder controle. “Mensen hebben concrete voorstellingen van risicovolle situaties,” vertelt Spithoven. “En als mensen denken risico te lopen zelf slachtoffer te worden van criminaliteit, gaan ze dit risico vermijden door hun gedrag aan te passen.”

Mensen hebben zelf echter niet door dat ook onderbewuste processen bijdragen aan het gevoel van persoonlijke controle. Dit is onder meer blootgelegd via vrij associatieve interviewtechnieken, en daarna in vragenlijsten geverifieerd. “Mensen verplaatsen, onderdrukken en rationaliseren hun ideeën over het persoonlijke risico op slachtofferschap van criminaliteit in sterke mate. Dit doen zij door zich in hun denken over de dreiging van criminaliteit te concentreren op gebieden of landen waar er meer dreiging van criminaliteit is, gedachten over hun kans op slachtofferschap een halt toe te roepen en de nadruk op de grotere kans op slachtofferschap van anderen te leggen. Zo houden we het probleem van criminaliteit bewust en onbewust voor onszelf op veilige afstand.”

Daarnaast concludeert Spithoven dat het onveiligheidsgevoel niet zozeer over angstige individuen gaat, als wel over een sterk gedeelde zorg over onze maatschappij.