Erkenning op straat belangrijk voor mensen met een verstandelijke beperking

19-03-2018

13.45

Aula

Perspectives on neighbourhood social inclusion of people with intellectual disabilities

T. Overmars-Marx

prof.dr. T.G. van Tilburg, copromotor(en) prof.dr. H.P. Meininger, dr. G.C.F. Thomése

Faculteit der Sociale Wetenschappen

Sociale wetenschappen

Promotie

In de afgelopen decennia zijn in de verstandelijk gehandicaptenzorg bewoners op grote schaal verhuisd van grote instituten naar kleinschalige woonvormen in de samenleving. Wonen in reguliere buurten betekent echter niet dat mensen met een beperking daar automatisch deel uitmaken. Het belang van kleine en informele activiteiten voor mensen met een beperking en buurtgenoten is zeer groot, herkenning op straat speelt hierbij een belangrijk rol. Dit blijkt uit onderzoek van sociologe Tessa Overmars-Marx.

Overmars-Marx geeft antwoord op de vraag welke sociale en fysieke kenmerken van de buurt het gevoel van meedoen en erbij horen kunnen bevorderen bij mensen met een verstandelijke beperking. Zij beantwoordt deze vraag vanuit drie perspectieven: mensen met een beperking, hun buurtgenoten en de begeleiders in de woonvormen uit drie buurten in de Achterhoek.

Maak sociale inclusie een agendapunt
Kleine en informele activiteiten voor mensen met een beperking en buurtgenoten, zoals herkenning op straat en in de winkel blijkt belangrijk. Overmars-Marx geeft aan dat wanneer mensen met een beperking behoefte hebben aan meer contact buren hier best voor open staan, mits zij als buurman- of buurvrouw benaderd worden; dus zonder verplichtingen en rekening houdend met eigen interesses. Begeleiders spelen een belangrijke rol in de interactie tussen mensen met een beperking en buurtgenoten. Zij lijken zoekende in de balans tussen het beschermen van hun bewoners en het ondersteunen richting de samenleving.

Daarnaast wordt de institutionele setting in de buurt niet altijd als positief ervaren door zowel buurtgenoten als begeleiders; de woonvormen zijn niet uitnodigend en buren zien niet direct een rol voor zichzelf wanneer er altijd zorg aanwezig is. Deze resultaten laten zien dat meedoen en erbij horen blijvende structurele aandacht vraagt. Samenhangend met de worsteling van begeleiders, de dynamiek van de buurtcontext en de ontwikkeling in de samenleving zou sociale inclusie in de buurt een terugkomend agendapunt moeten zijn bij de organisaties in de gehandicaptenzorg en in breder verband ook bij beleidsmakers en politici. Samenwerking is hier van groot belang.

Handvatten voor de buurt
Nederland wil dat iedereen deelneemt aan de samenleving. Overmars-Marx biedt handvatten voor professionals en (zorg)organisaties die in buurten werken aan sociale inclusie van mensen met een verstandelijke beperking. Het onderzoek geeft inzicht in belemmerende en bevorderende factoren ervaren door mensen met een beperking, buurtgenoten en professionals én sluit aan bij de discussie over te veel verwachtingen van buren in deze context. Overmars-Marx geeft aan wat de wensen en behoeften zijn van mensen met een beperking en hun buurtgenoten. Daarnaast schetst ze een beeld van de dilemma’s waarmee begeleiders van woonvormen worstelen. Met deze inzichten kunnen zowel zorgmedewerkers, zorgorganisaties als andere professionals en organisaties in het sociale domein aan de slag.

Meer informatie over het proefschrift in DARE