Talmalezing 2012: Arabische Lente, sociale media en prijzenregen

Het onderwerp van de jaarlijkse lezing voorafgaand aan de prijsuitreiking was de Arabische Lente en de invloed van de sociale media.

16-01-2012 | 15:41

Tijdens de jaarlijkse Talmalezing waren ook dit jaar de races voor de onderzoeksprijzen nek aan nek. Alle genomineerden hadden hun onderzoek toegelicht in een grote poster, zodat de aanwezigen hierover konden lezen. Prof. dr. Frank Biermann (Politicologie) ging er vandoor met de FSW Onderzoeksprijs, de FSW dissertatieprijs was voor Susanne Rebers (Sociologie) en de Van der Zouwen masterthesisprijs ging naar Trinke Palm (Political Science). De jury, die unaniem koos voor Frank Biermann, prees de publicatie vanwege de maatschappelijke relevantie en de internationale belangstelling hiervoor. Ondanks dat er slechts drie genomineerde dissertaties waren, stond de jury van de FSW Dissertatieprijs voor een lastige beslissing. Het waren namelijk alle drie erg goede dissertaties, maar beloonden die van Susanne Rebers met de prijs, omdat die het meest innovatief en grensverleggend was. De masterthesis van Trineke Palm werd door de jury geprezen vanwege het consistente hoge niveau .

collage talmalezing prijswinnaars

Lees meer over de FSW Onderzoeksprijzen.

Het onderwerp van de jaarlijkse lezing voorafgaand aan de prijsuitreiking was de Arabische Lente en de invloed van de sociale media. Jan Abbink en Peter Kerkhof gingen onder leiding van André Krouwel met het publiek in discussie.

Jan Abbink meende dat de Arabische Lente een historische gebeurtenis is, slechts één jaar geleden werd het eerste staatshoofd afgezet. De analyse moet volgens hem antropologisch en sociologisch zijn en niet blijven hangen in een politieke benadering. Jan Abbink noemde het belang van cyberspace, maar hoewel hij denkt dat sociale media een rol hebben gespeeld, is het volgens hem zeker niet de doorslaggevende rol geweest. Satelliettelevisie en telefonie zijn volgens Jan Abbink meer doorslaggevend, vooral omdat het mobiele netwerk lastiger af te sluiten is.

Facebook als bindmiddel voor opstandelingen

Peter Kerkhof ging meer in op de invloed van de media tijdens de Arabische Lente. Hij zag een verband tussen het aantal Arabische regimes die zijn, zoals in Egypte, Libië en Tunesië, gevallen de laatste tijd en de opkomst van de sociale media. Sociale media noemde hij het hulpmiddel voor het plannen van demonstraties. De media hebben volgens hem vooral een belangrijke rol in Egypte gespeeld. Peter Kerkhof meende dat er nog te weinig academische literatuur is om duidelijke conclusies te trekken en we het niet kunnen vergelijken met onze eigen situatie (Nederland heeft de meeste twitteraars). André Krouwel merkte vervolgens op dat “tegen het Moslimbroederschap niet op te twitteren valt”.

Volgens Jan Abbink spelen er twee knelpunten in de nieuwe democratieën die nu ontstaan: de erkenning van de vrouwenrechten en de scheiding van religie en staat. Opvallend is dat religie nu in sommige Arabische landen, zoals de Islam in Egypte, een belangrijke rol speelt in de vorming van de democratie, terwijl de religieuzen niet de initiatiefnemers van de revolte waren. De revoltes begonnen niet om meer Islam, maar op grond van meer algemene motieven: weg met de dictatuur en repressie, corruptie en wanbeleid. De achterliggende maatschappelijke problematiek was groot, onder andere de hoge (jeugd)werkloosheid, onvoldoende onderwijs, gender-ongelijkheid en het arrogante gedrag van autocratische leiders.

collage talmalezing algemeen

Revolutie in de democratisering

Eén jaar na de start van de Arabische Lente is er volgens Jan Abbink, een groeiende frustratie onder de jeugd. De democratisering laat nog op zich wachten. Het is onduidelijk of de revolutie zijn uitwerking heeft gevonden, wat volgens Jan Abbink afhangt van de sociale revolutie. André Krouwel sluit de lezing af met: “Revoluties zijn het mooist in de hoofden van mensen.”

Anton Hemerijck sluit de Talmalezing af met een toespraak, waarin hij meerdere keren herhaalde dat we nu in “De draaikolk van schaduw met de belofte van zonlicht” zitten. Hij doelde daarmee onder andere op de aanstelling van Ab Klink, en het nieuwe onderzoekscentrum waar Klink aan verbonden is. Hij onderstreepte ook het belang van de sociale wetenschappen, want “alles is sociale wetenschap.”