Kiezers eenkenniger bij lijsttrekkers dan bij partijstandpunten

Zonder inhoudelijk debat gaan partijen met één onderwerp winnen.

23-02-2017 | 14:05

Alleen bij hun eigen kiezers vallen lijsttrekkers van politieke partijen in positieve zin op, of het nu gaat om Mark Rutte, Lodewijk Asscher, Tunahan Kuzu of Geert Wilders. De lijsttrekkers vallen vooral in negatieve zin op aan kiezers van concurrerende partijen, zwevende kiezers, en thuisblijvers. Als het gaat om de lijsttrekkers zijn de kiezers nogal eenkennig. Nieuwkomer Jesse Klaver van GroenLinks vormt een grote uitzondering: behalve aan zijn eigen kiezers valt hij ook in positieve zin op aan zwevende kiezers en aan kiezers die nu zeggen op D66 of op de PvdA te willen stemmen.

Deze uitkomsten zijn gebaseerd op herhaald opinieonderzoek dat tot aan de verkiezingen wordt uitgevoerd door marktonderzoeksbureau GfK en onderzoekers van de afdeling Communicatiewetenschap van de Vrije Universiteit Amsterdam. “Deze uitkomsten bevestigen dat de populariteit van politici buiten hun eigen partij is kleiner geworden,” vertelt Jan Kleinnijenhuis, één van de onderzoekers en hoogleraar politieke communicatie (VU). Een verklaring: het was na een regeringsperiode met dramatische nieuwsonderwerpen, zoals de eurocrisis, Charlie Hebdo, vluchtelingencrisis, Oekraïnereferendum.

Kiezers minder eenkennig in standpunten

De kiezers zijn veel minder eenkennig zijn als het gaat om standpunten van politieke partijen. 

  • De meeste CDA-kiezers zijn het met opvallende standpunten van alle andere partijen eens, behalve met die van Denk en de PVV;
  • PvdA’ers zijn het ook met veel andere partijen eens, maar toch niet met Denk, de PVV, de SGP en VoorNederland;
  • VVD-kiezers zijn eenkenniger, maar waarderen wel opvallende standpunten van het CDA en D66;
  • PVV-kiezers waarderen opvallende standpunten van het CDA, 50plus en VoorNederland. 
  • Met opvallende standpunten van 50plus, vooral over ouderenzorg, zijn kiezers het ongeacht hun partijvoorkeur eens. Evenals met opvallende standpunten van GroenLinks, vooral over het klimaat. Alleen kiezers op de PVV en de VVD zijn het daarmee oneens.


Partijen vermijden publiciteit voor controversiële onderwerpen

Deze uitkomsten weerspiegelen dat de partijen tot nu toe debatten over elkaars thema’s uit de weg zijn gegaan. Partijen met opvallende standpunten over een enkel onderwerp, zoals 50plus en GroenLinks, vermijden met onderwerpen in het nieuws te komen waarop kiezers het met hen oneens zijn. De meeste kiezers op andere partijen zijn het al oneens met de PVV, maar de PVV blijft uit het nieuws met onderwerpen waarover de eigen kiezers verschillend denken. De middenpartijen slagen er niet in om de partijen die slechts over een paar onderwerpen willen spreken standpunten af te dwingen over onderwerpen waarover kiezers sterk verschillend denken. Als dat zo blijft, dan stemmen de kiezers straks voor partijen waarvan ze niet weten dat ze het er op allerlei onderwerpen mee oneens zijn.

Dit onderzoek is uitgevoerd met een panelsurveyonderzoek onder 1.834 respondenten dat tot aan de verkiezingen elke twee weken wordt uitgevoerd.