Politici pas op: politieke metaforen kunnen in uw nadeel werken

‘Stop de tsunami van Islamisering’, een veelgebruikte uitspraak van Geert Wilders om zijn standpunten rondom immigratie met beeldspraak duidelijk te maken. Wilders is niet de enige, want figuratieve taal is een populair middel onder politici.

01-04-2019 | 14:41

Zo vergeleek Mark Rutte Nederland met ‘een vaasje, dat we met 17 miljoen mensen vasthouden’ en vroeg Lodewijk Asscher zich in een debat over de dividendbelasting hardop af of de premier bereid is om ‘in een doodlopende steeg te keren’. De effecten van figuratieve frames op politieke opinie zijn echter complex, vaak indirect en kunnen door diverse factoren worden beïnvloed. Dat stelt Amber Boeynaems in haar proefschrift ‘Figurative Framing in Political Discourse’.  

Boeynaems voerde voor haar onderzoek onder andere een reeks experimenten uit waarin proefpersonen diverse politieke teksten voorgeschoteld kregen. Dat leverde een verrassende uitkomst op. “In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, werken metaforische en/of hyperbolische frames niet als een spreuk waarmee het publiek makkelijk kan worden betoverd. Figuratieve frames kunnen zelfs averechts werken voor de politicus; het gebruik ervan kan leiden tot een daling van politieke steun. Kiezers bleken weerstand te bieden tegen ideeën waar ze niet achter staan.”

Deze uitkomst betekent volgens Boeynaems echter niet dat de figuratieve woorden van politici geen impact op de samenleving kunnen hebben. “Door kiezers met conflicterende ideeën verder van zich te verwijderen, kan het gebruik van figuratieve frames leiden tot een verbreding van de kloof tussen verschillende groepen kiezers. Hierdoor zou de politieke en maatschappelijke dialoog stil kunnen komen te liggen en verdere polarisatie van de samenleving in gang kunnen worden gezet.”