Onderzoeksprojecten Veiligheid & Veerkracht

Verbondenheid in superdivers Oude Noorden

Wat bindt burgers nog anno 2017? Vooral in dynamische wijken in de grote steden is het zoeken naar verbinding een flinke klus: de dynamiek, vluchtigheid en veelvormigheid van grootstedelijk samenleven maakt verbinding immers weinig tastbaar en daarmee ook regelmatig problematisch. Dit gemis wordt ook zichtbaar te midden van de dynamiek in het Oude Noorden van Rotterdam. Een eerder onderzoek naar de achtergronden van een toegenomen beleving van onveiligheid in deze veelkleurige wijk wees uit dat de buurtbewoners hun omgeving als anoniem en verscheiden  beschouwen. Het doel van dit onderzoek is om meer grip te krijgen op toch ook nog wel aanwezige gevoelens van verbondenheid tussen buurtbewoners in het Oude Noorden en daarmee te zoeken naar mogelijkheden om deze gevoelens te versterken en onveiligheidsbeleving te verminderen.  

Onze centrale vraag luidt:
Welke uitleg geven buurtbewoners in het Oude Noorden zelf aan gevoelens van verbondenheid in hun buurt en hoe kunnen deze gevoelens op realistische wijze worden bestendigd of verbeterd om de veiligheidsbeleving in de buurt te verbeteren?

Amsterdams onbehagen

Nederlandse overheden hebben al langere tijd aandacht voor onveiligheidsgevoelens van burgers. Maar terugdringen van ‘het onveiligheidsgevoel’ is zeker niet eenvoudig. Hoewel Amsterdammers over het algemeen vrij tevreden zijn over de inzet van de gemeenten en de politie doet zich rond het thema ‘onveiligheid’ de nodige boosheid voor. Maar dit betekent niet één op één dat er in de ogen van  burgers sprake is van een falende overheid. De oorzaak lijkt complexer en moet worden gezocht in psychologische processen. Uit eerdere analyses van onveiligheidsgevoelens is gebleken dat onder de boosheid van burgers een veelvoud aan maatschappelijke zorgen schuilgaat: zorgen over werkeloosheid, individualisering, extremisme, migratie, etc. Het doel van dit onderzoek is om meer grip op de achtergronden van lokale gevoelens van boosheid en onveiligheid (en hun onderlinge relaties) en daarbij te zoeken naar aangrijpingspunten voor beleid om deze sentimenten het hoofd te kunnen bieden.

De hoofdvraag bij dit onderzoek luidt:
Welke uitleg geven Amsterdammers zelf aan lokale gevoelens van onbehagen, boosheid en onveiligheid en hoe kunnen deze gevoelens middels beleid worden tegengegaan?

Publiek-private samenwerking in tijden van diffuse dreiging

De afgelopen jaren is Europa het toneel geweest van meerdere terroristische aanslagen. Bij uitstek zijn relatief ‘open’ plaatsen zoals winkelgebieden en het openbaar vervoer in de stad kwetsbaar. In dit verband wordt ook wel gesproken over soft targets die een (semi-)publiek karakter hebben en waar grote groepen mensen samenkomen. Het doel van dit onderzoek is om inzicht te krijgen in de relevante werkwijzen en ervaringen van andere (West-Europese) landen en Nederland met betrekking tot publiek-private samenwerking bij het bewaken en beveiligen van soft targets in tijden van (toenemende) diffuse dreiging. Deze informatie ondersteunt het ministerie van Veiligheid en Justitie bij het weerbaarder maken van de samenleving en het versterken van de zelfredzaamheid van burgers.

De hoofdvraag die wij in dit onderzoek stellen luidt: Welke rol kunnen niet-overheidsactoren vervullen in het bewaken en beveiligen van soft targets en het versterken van de weerbaarheid en zelfredzaamheid van de samenleving voor, tijdens en na een (terroristische) aanslag?

Inclusiviteit en maatschappelijke participatie van kwetsbare jongeren

Soms gaat de ontwikkeling van jongeren niet goed. Denk bijvoorbeeld aan spijbelgedrag, schooluitval, overlast, radicalisering en criminaliteit. Bij de aanpak hiervan staan meestal organisaties centraal, zelden jongeren zelf. Dit onderzoeksproject probeert het probleemgedrag van sommige jongeren, waardoor zij zich van de samenleving af dreigen te keren, om te zetten in inclusiviteit en participatie. Centraal hierbij staat de vraag naar wat de samenwerking tussen politie, justitie, leerplichtambtenaren en handhavers met ‘sociale partners’ (jeugdzorg, hulpverlening, onderwijs) vanuit het perspectief van jongeren oplevert. Door jongeren die kwetsbaar zijn en een problematische achtergrond hebben te laten reflecteren op wat beleid vanuit professionals voor hun betekent of heeft betekend, kunnen we de volgende centrale vraag beantwoorden:  Hoe is een optimaal arrangement van correctieve instanties en positieve ondersteuning vanuit het toekomstperspectief van problematische jongeren te realiseren?

Veerkrachtig bestuur in woelige tijden

Onderzoekers van de Kenniswerkplaats Veiligheid en Veerkracht stellen de vraag: Hoe kan het lokale bestuur samen met coalities van maatschappelijke organisaties, bedrijven en burgers tegenwicht bieden aan (criminele) processen die de democratische rechtsstaat ondermijnen?

Georganiseerde criminaliteit, maar ook antidemocratische sentimenten, gedragingen en processen die niet direct strafbaar zijn (of waarvan de strafbaarheid niet direct te bewijzen valt) ondermijnen het gezag van de overheid. Dit zet de rechtsstaat onder druk. Het openbaar bestuur, gemeentes in het bijzonder, worstelt hiermee. Het is voor hen een hele uitdaging om problematische situaties samen met politie en justitie aan te pakken. Gemeenten vallen vaak terug op vrijblijvende en losse projecten die groepen met elkaar moeten verbinden. Er is daarom behoefte aan een duurzaam handelingsperspectief dat coalitievorming tussen gemeenten, maatschappelijke instellingen, bedrijven en burgers stimuleert en zo ondermijnende processen tegen moet gaan. Het onderzoek behelst:
  1. Een oriënterende scan van ondermijnende incidenten binnen gemeenten .
  2. Monitoring van trajecten binnen gemeenten ten behoeve van de vorming of versterking van coalities die op lokaal niveau ondermijning moeten tegengaan.
  3. Een handelingsperspectief  voor gemeenten en Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties met vernieuwende aanpakken van ondermijnende processen.
  4. Ondersteuning van gemeenten bij het implementeren en uitvoeren van handelingsperspectieven.